بازنگری سند علوم و فناوری های شناختی با تأکید بر اولویت بندی حوزه ها

به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از شورای عالی انقلاب فرهنگی، محمد عسکریان، دبیر ستاد علم و فناوری شورای عالی انقلاب فرهنگی، در حاشیه جلسه 258 ستاد علم و فناوری با اشاره به مباحث مطرح شده در این جلسه اظهار کرد: در جلسه 258 ستاد علم و فناوری ارائه گزارش ارزیابی و نظارت بر اجرای سند علوم و فناوری های شناختی در دستور کار این جلسه قرار داشت.

وی افزود: در این جلسه دو گزارش ارائه شد؛ گزارش نخست از سوی ستاد توسعه علوم و فناوری های شناختی معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش بنیان ریاست جمهوری و گزارش دوم نیز گزارش نظارتی درباره روند اجرای سند بود که از سوی همکاران ستاد علم و فناوری شورای عالی انقلاب فرهنگی ارائه شد.

سند علوم شناختی؛ نخستین سند توسعه فناوری های اولویت دار

دبیر ستاد علم و فناوری شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به سابقه تصویب سند علوم و فناوری های شناختی گفت: این سند در سال 1390 به تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی رسید و نخستین سند در حوزه توسعه فناوری های اولویت دار ذیل نقشه جامع علمی کشور بود که به تصویب رسید.

عسکریان ادامه داد: پس از آن، اسناد توسعه فناوری های اولویت دار دیگری که عمدتاً فناوری های مورد تأکید نقشه جامع علمی کشور بودند، تدوین و نهایی شدند و در نهایت به تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی رسیدند که از جمله آنها می توان به سند هوافضا، سند سلول های بنیادی، سند گیاهان دارویی و طب سنتی و سایر اسناد این حوزه اشاره کرد.

وی با گرامیداشت یاد و خاطره شهید دکتر خرازی، نخستین دبیر ستاد توسعه علوم و فناوری های شناختی، گفت: یاد این شهید بزرگوار نیز در جلسه گرامی داشته شد.

شش حوزه اصلی علوم شناختی باید مورد توجه قرار گیرد

دبیر ستاد علم و فناوری شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به حوزه های مختلف علوم شناختی اظهار کرد: علوم و فناوری های شناختی در پنج تا هفت حوزه و دیسیپلین اصلی از جمله زبان شناسی شناختی، روان شناسی شناختی، فلسفه ذهن، علوم محاسباتی شناختی و علوم اعصاب شناختی و از یک زاویه دیگر در سه لایه علوم بنیادی شناخت، لایه مدل سازی و محاسبات و لایه فناوری های شناختی تعریف شده است.

وی افزود: یکی از نکاتی که اعضای ستاد در این جلسه بر آن تأکید داشتند این بود که همه ساحت ها باید در سیاستگذاری و برنامه ریزی های مرتبط با علوم شناختی مورد توجه قرار گیرند و نباید تمرکز صرف بر یک یا چند حوزه خاص باشد.

عسکریان ادامه داد: بر اساس گزارش ارائه شده، در برخی بخش ها اقدامات خوبی انجام شده است؛ به ویژه در حوزه توسعه فناوری های مرتبط با سلامت و نورولوژی فعالیت های بیشتری صورت گرفته است.

وی تصریح کرد: در مقابل، در زمینه مباحث مبانی نظری و فلسفی، آموزش، موضوعات مرتبط با جنگ شناختی، امنیت روانی و همچنین علوم اجتماعی و انسانی شناختی، اقدامات کمتری انجام شده که اعضای جلسه نسبت به این موضوع نکاتی را مطرح کردند.

تحقق عینی چهار هدف سند

دبیر ستاد علم و فناوری شورای عالی انقلاب فرهنگی با تشریح نتایج گزارش نظارتی اجرای سند گفت: این سند دارای هفت هدف و 17 اقدام ملی است که بر اساس ارزیابی انجام شده، از میان هفت هدف پیش بینی شده، چهار هدف دارای دستاورد عینی بوده، دو هدف به خروجی اولیه رسیده و در خصوص یک هدف نیز فعالیت های اولیه برای تحقق آن انجام شده است.

وی ادامه داد: این اقدامات توسط ستاد توسعه علوم و فناوری های شناختی و سایر بازیگران فعال در کشور دنبال شده است.

عسکریان درباره وضعیت 17 اقدام مندرج در سند نیز اظهار کرد: از میان 17 اقدام، یک اقدام به صورت کامل انجام شده، هشت اقدام دارای دستاورد عینی، سه اقدام دارای خروجی اولیه و چهار اقدام در مرحله فعالیت اولیه قرار دارند و یکی از اقدامات نیز مغفول واقع شده است.

9 چالش اساسی در اجرای سند علوم شناختی

وی با اشاره به جمع بندی چالش های مطرح شده در گزارش نظارتی گفت: در مجموع، 9 چالش و نکته راهبردی در زمینه اجرای سند مورد توجه قرار گرفت.

دبیر ستاد علم و فناوری شورای عالی انقلاب فرهنگی افزود: ضرورت تلاش بیشتر برای توسعه بازار، تجاری سازی و صنعتی سازی فناوری های شناختی، توجه به پوشش بیمه ای خدمات توانبخشی شناختی، تولید متون آموزشی بومی و ایرانی ـ اسلامی، پرهیز از فروکاستن علوم شناختی صرفاً به فناوری های شناختی، تأمین مالی پیشرفته و توسعه سرمایه گذاری خطرپذیر از جمله این چالش هاست.

وی ادامه داد: همچنین نبود شاخص های زمان دار برای ارزیابی تحقق اهداف و اقدامات سند، ضرورت شتاب بخشی به فاز بالینی رابط مغز و رایانه (BCI)، موضوع ناپایداری و قطع ردیف بودجه و همچنین نبود اولویت بندی و نقشه راه مشخص، از دیگر چالش هایی بود که در بررسی اجرای سند مورد توجه قرار گرفت.

عسکریان خاطرنشان کرد: موضوع نبود اولویت بندی و نقشه راه در خود سند نیز مورد اشاره قرار گرفته بود و لازم است در بازنگری سند به صورت جدی مورد توجه قرار گیرد.

لزوم مشارکت بازیگران مختلف در بازنگری سند

دبیر ستاد علم و فناوری شورای عالی انقلاب فرهنگی درباره جمع بندی جلسه گفت: با توجه به اینکه افق زمانی سند علوم و فناوری های شناختی به پایان رسیده و افق چشم انداز آن سال 1404 بوده است، مقرر شد این سند مورد بازنگری قرار گیرد.

وی تأکید کرد: در فرآیند بازنگری سند، علاوه بر توجه به اولویت بندی حوزه های مختلف علوم شناختی، باید مشارکت و نقش آفرینی بازیگران مختلف نیز مورد توجه قرار گیرد.

عسکریان افزود: فرهنگستان علوم، انجمن های علمی و مؤسسات پژوهشی مرتبط، شورای تحول و ارتقای علوم انسانی و سایر بازیگرانی که در لایه ها و ساحت های مختلف علوم شناختی فعالیت دارند، باید در فرآیند به روزرسانی سند حضور داشته باشند.

وی ادامه داد: این مجموعه ها علاوه بر مشارکت در فرآیند به روزرسانی سند، باید در مراحل اجرایی سازی و اجرای سند نیز نقش مؤثری داشته باشند.

دبیر ستاد علم و فناوری شورای عالی انقلاب فرهنگی در پایان گفت: هدف این است که در بازنگری سند، ضمن توجه به اولویت های واقعی کشور در حوزه علوم شناختی، از ظرفیت تمامی بخش ها و بازیگران مرتبط استفاده شود تا سند جدید بتواند مسیر توسعه این حوزه را با انسجام و اثربخشی بیشتری دنبال کند.